Schermen en Hongaren (I): Hongaarse schermleraren in Utrecht

Geplaatst 9 okt. 2016 11:56 door Laszlo Maracz   [ 21 jan. 2017 07:40 bijgewerkt door Melle Berg ]
Hongaarse schermleraren in Utrecht

Prof. Dr. László Marácz [1]

Hongaarse schermleraren zijn in Utrecht actief geweest om het schermen, een nationale sport met een lange traditie in Hongarije, in de Domstad van de grond te tillen. Het begon allemaal met maître Ádám Béla (1908-1981), die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland terecht was gekomen. Hij had in Hongarije als officier (kapitein) in het Hongaars koninklijk leger gediend. Ádám Béla, die in het Transsylvaanse Lugos was geboren, had de wijk genomen voor de communisten die het na de Tweede Wereldoorlog in Hongarije voor het zeggen kregen. Als officier van het Hongaars koninklijk leger liep hij een groot risico vervolgd te worden. Het was begrijpelijk dat Ádám Béla en vele andere officieren naar het vrije Westen vluchtten. Nederland, waar Hongarije al eeuwenlange banden mee had onderhouden via het protestantisme en de academische wereld, was dan ook een logische keuze.
    Ádám Béla nam zijn kennis van het schermen uit Hongarije mee, want schermen net zoals paardrijden behoorde tot de standaardbagage van de Hongaarse officierenopleiding. [2] Vandaar dat de sportvereniging met een schermafdeling van het Hongaarse leger, Honvéd Budapest (Vaderlandverdediging Boedapest) veel internationale kampioenen heeft afgeleverd. Hieronder ook Géza Imre die dit jaar op de spelen in Brazilië in de Olympische finale net naast het goud greep op de degen en Emese Szász die wel goud haalde op degen dames. Ik zal in een vervolgbijdrage graag terugkomen op maître Ádám Béla en de Hongaarse militaire wereld met de kenmerkende harde, gedisciplineerde schermtraining die hij ook in Utrecht uitdroeg. Béla gaf trouwens schermlessen in het gebouw van de Muziekacademie aan de Mariaplaats. Zijn naam zal altijd verbonden zijn de eerste echte schermvereniging in Utrecht.
    In 1976 werd de schermvereniging van Ádám Béla overgenomen door een andere Hongaarse schermleraar, Lajos Nagy (1945-). Maître Nagy was lid geweest van de Hongaarse nationale schermselectie in de jaren zeventig van de vorige eeuw en was kort voor zijn komst naar Nederland nog bondscoach van Oostenrijk geweest. Hij had Hongarije verlaten, omdat hij verder weigerde om onder het communisme waarvoor ook Béla was gevlucht te dienen. In Utrecht kon Nagy aan de slag als schermleraar omdat Béla met pensioen was gegaan.
    De dynamische Nagy was in 1976 pas 32 jaar en zat boordevol plannen. Een ervan was de oprichting van een wat modernere schermvereniging, die het schermen in Utrecht en Nederland van een nieuwe impuls moest voorzien. Nagy had nog een vluchtelingenstatus, toen hij in 1977 besloot om de schermvereniging Pallos op te richten. Hij en zijn vrouw werden pas in 1978 (3 oktober van dat jaar) tot Nederlander genaturaliseerd op voordracht van vorstin Juliana, grootmoeder van onze huidige Koning Willem Alexander.
    Het zwaard sneed zoals altijd aan twee kanten. Hij vernoemde de Utrechtse schermvereniging naar het Hongaars slagwapen pallos geheten maar de inspiratie hiervoor moet ongetwijfeld van zijn vrouw zijn gekomen. Haar meisjesnaam, (Vilma Judit Pallos, 1945-) was pallos en de naam van onze vereniging, Hongaars en al, kan daarom geen willekeurige keuze van Nagy zijn geweest.

De volgende keer een bijdrage over wat het woord pallós precies betekent in het Hongaars.


[1] László Marácz werd in 1960 geboren in Utrecht. Zijn ouders verlieten Hongarije na de Hongaarse Opstand in oktober 1956. Hij kreeg in 1976-1977 een jaar schermtraining van maître Nagy en heeft sinds kort het wapen bij Pallós weer opgepakt.

[2] Zie voor de adellijke mentaliteit en discipline onder de officierenkaste van het Hongaars koninklijk leger de biografie over Géza Hazslinszky-Krull von Hazslin, een andere Hongaarse officier dienend in het Hongaars koninklijk leger die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland terechtkwam. Hazslinszky kreeg een belangrijke functie in Nederland. Hij werd paardentrainer van de Oranjes in de Koninklijke Stallen in Den Haag. Hazslinszky leerde de kinderen van koningin Juliana en Prins Bernhard paardrijden en werd later bondscoach in dienst van de KNHS: De paardenfluisteraar van Oranje door Jan S. Maiburg, Aspekt, 2012.
Comments